Resimli sözler

Ak Hunlar ve Sasaniler

Cigdem Tarih Hikayeleri 07.Oca.2020 0 görüntülenme 0 yorum

ak hunlar

 

Ak Hunlar ve Sasaniler

 

Ak Hunlar kaynaklarda Eftalitler olarak da geçmektedir. Büyük Hun birliğinin dağılmasının ardından, Batı Türkistan ve Afganistan coğrafyasına gelen War-Hun’ların oluşturduğu bir devlettir. Ak Hunlar yöneldikleri bu coğrafya da yerleşik yaşayan halklar üzerine egemen olmuştur. 5. Yüzyıldan 6. Yüzyıl boyunca Batı Türkistan, Doğu İran ve Hindistan sahalarına kadar olan alanda hakimiyet sağlamışlardır. Çin kaynaklarında Altay dağlarından bu coğrafyaya geldikleri aktarılmıştır.

Ak Hunlar ile ilgili mevcut kaynaklar; Çin, İran, Latin-Bizans, Ermeni, Süryani, Tibet, Hint ve İslam kaynaklarıdır. Ayrıca Sikke ve kitabeler Ak Hunlar ile ilgili bilgi sahibi olduğumuz kaynaklardandır. Mevcut kaynaklar Ak Hunlar’la ilgili bizlere yeteri kadar veri sunmamakta maalesef, Ak Hunlar’ın aydınlatılması gereken birçok karanlık noktaları vardır. Ak Hunlar’ın menşeine gelecek olursak, bu konuda Çin kaynakları aydınlatıcı olabilmektedir. Liang-şu ve Vey-şu hanedan yıllıkları özellikle değerli bilgiler içermesi bakımından önemlidir. Çin kaynakları Ak Hunları, Turfanlı, Kao-çe’li, Ta-yüe-çi’li ve Kang-çü’lü olarak tarif etektedir.

Ak Hunların Çöküşü

Ak Hunların tarih sahnesinden çekilişleri Göktürk ve Sasani iş birliği sonucu olmuştur. Juan Juan hakimiyetini yıkıp bağımsızlıklarını ilan eden Göktürkler İpek yoluna hâkim olma adına Akhun topraklarına yöneldiler. Bu noktada Nuşirevan önderliğindeki Sasanilerle anlaştılar. İstemi Yabgu, Nuşirevan’la yaptığı anlaşmayı garanti altına almak için kızını onunla evlendirdi. Fakim Hatun ile elenen Nuşrevan Göktürklerle akrabalık bağı kurmuş oldu. Ak Hunlar’da bu girişimlere karşılık vermek için Çin’e yanaşsa da yine Göktürklerin girişimleri sonucu başarısız oldular. İstemi Yabgu Maveraünnehir sahasından Ak Hun topraklarına saldırınca aynı anda Sasaniler de harekete geçtiler. Bir bir düşen Ak Hun şehirleri mağlubiyet getirdi ve devlet, Sasaniler ve Göktürkler arasında paylaşıldı. Bu savaşların 562-568 yılları arasında olduğu bilinmektedir. Ak Hunlar, Hindistan, İran ve Göktürk coğrafyasında zamanla kaybolup gittiler.

Ak Hunların diğer Türk devletlerinden ayıran en önemli özellik, egemen oldukları sahada hâkim azınlıkla göçebelerin devleti olarak, çoğunluktaki yerleşiklere hükmetmesidir. Bu özellikleri taşıyan ilk Türk devletidir. Bu bakımdan Türk tarihi içinde ayrı bir konuma sahiptir. Ak Hun kültürü Göktürk kültürüyle benzer özellikler sahiptir. Devlet teşkilatlanmaları ve sosyal hayat hemen hemen aynıdır. Ak Hunlar bulundukları sahanın kültüründen de etkilenmişlerdir. Türk kültüründe görülmeyen motifler Ak Hun kültüründe vuku bulmaya başlamıştır. Bunlara en önemli örnek Tavus kuşu figürü olacaktır. Hakanın tahtının tavus kuşu ayakları üzerinde olması gibi etkiler, İran ve Hint kültürü etkileridir. 

 

akhun

Yorumlar
Bu yazıya yorum yapan ilk kişi sen ol.

2 Yorum

248 Hikayeler

3 Üye

6 Ziyaretçi